wandelroute

In 1996 verscheen in Trouw deze wandelroute. De openbaar vervoer informatie is inmiddels door de tijd achterhaald: de genoemde veerdienst is uit de vaart genomen en de reguliere busverbinding is vervangen door een buurtbus. Voor het overige is de wandelroute nog steeds de moeite waard om te lopen.

het artikel

Wat is het geval. Omdat de Belgen een diepere Westerschelde willen - want dat trekt grotere schepen naar Antwerpen, en reken eens uit wat het kost om dàt na te laten - mag Nederland schade aan z'n Westerschelde-natuur verwachten. Grote schepen klotsen harder.

De Westerschelde is niet zomaar een natuurgebied, naar het schijnt. Het is een van de grootste estuaria van Europa. Verdwijnt er op de ene plek natuur, dan moet die op de andere plek terugkeren. Dus wat doe je dan: je creëert wat nieuwe natuur. De Heidemij maakte een lijstje met mogelijkheden. Een daarvan is: dijken van zeven bestaande polders langs de Westerschelde doorsteken (zie kaartje) en de huidige landbouwgrond tweemaal per dag laten onderlopen. Binnen een paar jaar is de grond dan 'natuur' geworden: 'slik' of 'schor', al naar gelang het bij vloed onderloopt of droog blijft.

We liepen van Graauw naar Emmadorp, en pikten daar de dijk op die onder het Verdronken land van Saeftinge door loopt. Links van je ligt dan 'natuur', rechts ligt 'cultuur': bouwland. Volg je die dijk naar het oosten, dan kom je vanzelf bij de zuidoostelijkste van de zeven polders waar het in het Jorritsma-plan om gaat: de Hedwigepolder. Die moet bij het Verdronken land van Saeftinge worden getrokken, zodat Saeftinge er 320 hectare brakke schor bij krijgt. Het verdronken land ligt er al eeuwen bij als natuurgebied - een erfenisje van de Tachtigjarige Oorlog, toen de Spanjaarden doende waren Antwerpen in te nemen, en ook dijken doorstaken.

Een kilometer of twee voorbij Emmadorp is een hek met twee borden. Volgens het ene bord mag je niet over dat hek klimmen, en wordt geschermd met artikel 461. Het andere bord is van Het Zeeuwse Landschap. Die vereniging regelt de toegang tot het verdronken land. In de praktijk betekent dat: jaarlijks mogen 10.000 mensen er onder leiding van een gids naar binnen. Hun bord bevat de vermaning om het gebied achter het hek vooral 'rustig en gaaf' te houden.

Oké, doen we, zeggen we terwijl we over het hek klimmen. We lopen een eindje mee met de gaspijpen die in de richting van de Schelde lopen. Rechts in de diepte ligt nu de Hedwigepolder. Links zijn de ganzen en groeit de zeekraal. Zoals het links is, somber en schitterend, moet het dus ook rechts worden: het verdronken land van Jorritsma.

De vogelteller die we tegenkomen snapt de verontwaardiging tegen de ontpoldering heus wel. Nee, 'angst voor een herhaling van 1953' is niet wat de tegenstanders van ontpoldering drijft, gelooft hij. Als de dijken worden verlegd, worden dat heus stevige dijken. Het is meer dit: je zult je hele leven gewoond hebben op een plek die nu opeens van het rijk moet verdwijnen. Je zult er je boerderij of je camping hebben. Die mensen kent hij, jazeker.

"Maar je kunt de hoeveelheid natuur in Nederland niet kleiner laten worden", zegt hij er achteraan. "Saeftinge is voor tienduizenden vogels van enorm belang." Van hem mag er hier wel ontpolderd worden. Dan maar wat commotie in de kennissenkring.

We lopen om de Hedwigepolder heen, deels door België, onderwijl tobbend met welk standpunt we het eens zijn. Een fazantenkwekerij, een boerderij of wat, een dijk met een bankje dat uitzicht biedt over de Schelde. De oksel van Nederland is een vreemde plek. Het mag hier dan natuurgebied zijn, het biedt wel uitzicht op een scherp contrast: petrochemische fabrieken (aan de Belgische overkant van het water) en de twee koeltorens van de kerncentrale van Doel. Saeftinge en omstreken is een natuurgebied met hi tech decor. Terug in Graauw, hier en daar protestborden passerend, weten we nog steeds niet wie er van ons gelijk moet krijgen.

In de onderste oksel van Nederland komen, bij het Verdronken land van Saeftinge, is per openbaar vervoer een hele prestatie. Eerst ga je met de trein naar Kruiningen. Dan steek je met de veerpont over naar Walsoorden. Daar vertrekt eens per uur (om acht voor half) bus 1 naar Hulst. Daarvandaan gaat doordeweeks 's morgens net voor tienen bus 9 naar Graauw. O, u wilde vandaag nog terug ook? Dat kan wel, maar slechts eens per dag (om 16.05 uur) en niet op zondag. Vanaf Hulst naar het oosten is eigen vervoer dus aan te raden.
09 maart 1996, © Trouw

naar boven

meer wandelroutes

Beschikt u over of weet u een andere beschrijving van een wandelroute in de omgeving van Graauw? Stuur de wandelroute naar Graauw Digitaal.